De buitententoonstelling Pride Photo is in november 2025 te zien in stadspark Valkenberg in Breda. Het maakt onderdeel uit van het minifestival Levenslijnen – queerverhalen in beeld, dat wordt georganiseerd door BredaPhoto. Kort na de feestelijke opening werd de tentoonstelling beklad met hakenkruizen en anti-AZC-leuzen. Met directeur Friso Wijnen van BredaPhoto gaan we in gesprek over de impact van deze gebeurtenis en wat dit betekent voor zichtbaarheid, inclusie en het belang van melden.

Tekst: Özlem Çetin  

Kunt u ons meenemen naar het moment waarop u hoorde dat de buitententoonstelling was beklad? Wat ging er door u heen?

“Het was op zaterdagavond, de opening van ons minifestival ‘Levenslijnen – queerverhalen in beeld’ in Clublokaal in Breda. Zo’n 150 mensen waren aanwezig. De sfeer was warm, nieuwsgierig, positief. Zondagochtend ging ik opnieuw naar de locatie om alles klaar te zetten. Toen kreeg ik een bericht dat de foto’s van Pride Photo in het Valkenbergpark beklad waren. Ik stapte direct op mijn fiets. Bij aankomst zag ik politiewagens en agenten. Op de borden stonden hakenkruizen en teksten zoals ‘AZC nee’. Het was alsof iemand in je huis inbreekt.”

U noemde het in een online post een weekend “van uitersten”. Wat raakte u het meest?

“Je werkt met een team. BredaPhoto is een tweejaarlijks festival. In onze tussenjaren kiezen we projecten die ertoe doen, die verhalen vertellen die verbonden zijn aan actuele maatschappelijke thema’s. De samenwerking met Pride Photo past daar perfect in. Je investeert liefde, tijd en energie om mensen iets moois te bieden en dan wordt dat besmeurd met haat. Dat raakt.”

Wat betekende deze actie voor het festival en de mensen eromheen?

“In korte tijd stonden collega’s en veel vrijwilligers in het park. Er waren voorbijgangers die spontaan hulp aanboden. Sommigen kwamen om schoon te maken, anderen om gewoon even een arm om ons heen te slaan. Veel bezoekers kwamen naar ons toe. Sommigen keken ons in stilte aan, anderen spraken ons aan: ‘We staan achter jullie.’ Dat voelde sterk.”

Veel mensen focussen bij haatincidenten op de negatieve kant. Welke positieve signalen zag u?

“Dat er zóveel mensen meteen zeggen: we accepteren dit niet,” benadrukt Wijnen. “De hoofdredacteur van de Gaykrant vroeg of zijn verslag gedeeld mocht worden en riep erbij op: “Kom met z’n allen naar Breda.”
Volgens Wijnen is het essentieel dat de meerderheid niet zwijgt. “Daar waar racisme of intolerantie openlijk opduikt, moeten we een positief tegengeluid laten horen. Staan voor de waarden van onze samenleving: gelijkwaardigheid, veiligheid, menselijkheid. Kunst helpt daarbij: verhalen herkennen, jezelf zien in een ander, dat geeft moed.” 

 U deed direct aangifte. Waarom?

“Als iets zó indruist tegen ieder rechtsgevoel, moet je handelen. Niet wegduiken,” zegt Wijnen. “Je staat op voor iedereen die door deze daden wordt geraakt. Ik had  voorafgaand aan het festival al met de politie gesproken, niet omdat ik problemen verwachtte maar uit voorzichtigheid. Toevallig had de agente met wie ik eerder contact had gehad dienst op zondag en stond in het park. We wisten allebei meteen: de aangifte moet nu.” 

 Wat wilt u meegeven aan mensen die discriminatie meemaken of zien?

“Laat het niet varen. Maak melding. Niet alleen voor jezelf, om je weerbaar te tonen, maar ook voor de mensen die geraakt worden. En voor de samenleving: we trekken samen een streep. Voor wie twijfelt of het ‘erg genoeg’ is: “Praat erover. Toets het. Maar ga niet stil in een hoekje zitten.” 

Hoe ziet u de rol van organisaties die meldingen ondersteunen?

“Ik vind het enorm belangrijk dat antidiscriminatiebureau RADAR en Discriminatie.nl laten zien dat discriminatie echt bestaat en dat mensen het zich niet inbeelden. Dat er een plek is waar je terecht kunt, waar je gehoord wordt. Dat is laagdrempelig en veilig.”
Volgens Wijnen moet er naast het benoemen van problemen ook ruimte zijn voor vooruitgang. “Neem bijvoorbeeld de Pietendiscussie: in relatief korte tijd is daar veel in veranderd. Het laat zien dat verandering haalbaar is. Dat geeft moed. Het feest heeft met deze veranderingen niets aan plezier bij kinderen weggenomen.” 

De tentoonstelling draait om zichtbaarheid en menselijke verhalen. Is dat onderdeel van waarom het belangrijk is om de expositie niet in te trekken?

“We kunnen niet vooraf wegduiken omdat er risico’s zijn. Dat is hetzelfde als vrouwen vertellen dat ze geen rok moeten dragen omdat ze anders iets uitlokken. Dat accepteren we niet.”
Zichtbaarheid is wezenlijk. “We tonen internationale fotografie, maar ook het werk van QueerBreda; workshops waarin mensen hun eigen verhaal delen. Verliefdheid, onzekerheid, hoop: dat is menselijk. Het gaat niet alleen over queer personen, het gaat over ons allemaal.” 

Wat zou u willen zeggen tegen mensen die zich machteloos voelen in de huidige maatschappelijke sfeer?

“Je bent machtiger dan je denkt wanneer je je uitspreekt. Verandering gebeurt stap voor stap. Maar iemand moet die eerste stap zetten. Wie dat durft, doet dat voor zichzelf én voor een ander.” 

Welke rol heeft het publiek in het uitstralen van solidariteit?

“Kom! Wees aanwezig. Deel de verhalen. Neem mensen mee.”
BredaPhoto zoekt ook actief publiek op dat niet naar de tentoonstelling kan komen. “Met de ‘koffer van Joost’ gaan we naar verzorgingshuizen. We nemen de foto’s mee en praten met bewoners. Vaak blijken zij iemand te kennen die queer was; een vriend, een broer, iemand van vroeger. Het onderwerp is van alle tijden.” 

Als u één centrale boodschap mag geven?

“Herken jezelf in de ander. Onze overeenkomsten zijn veel groter dan onze verschillen. Verbinding is geen soft begrip; het is een daad. Juist in tijden van polarisatie.” 

Wat hoopt u dat dit incident losmaakt?

“Dat we ons uitspreken wanneer grenzen worden overschreden: tegen racisme, tegen intolerantie richting queer personen. Dat daders beseffen dat hun daden niet zonder gevolgen blijven. Aangifte doen is een vorm van zorg. Zorg voor jezelf én voor anderen. Het versterkt het besef dat haat niet normaal is.” 

Tot slot

Iedereen is van harte uitgenodigd om de fototentoonstelling ‘Levenslijnen – queerverhalen in beeld’ te bezoeken. De expositie is nog te zien t/m zondag 30 november en toegang is gratis.