WEBDOSSIER Jaaroverzicht 2012 op hoofdlijnen

RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie werkzaam in de regio’s Brabant-Noord (BN), Midden- en West-Brabant (MWB), Rotterdam-Rijnmond (RR) en Zuid-Holland-Zuid (ZHZ). Mochten inwoners van de ruim 70 aangesloten gemeenten getuigen zijn van discriminatie of het zelf ervaren, dan kunnen zij een beroep doen op RADAR voor advies en ondersteuning.

 

Dit webdossier Jaaroverzicht 2012 geeft een overzicht van discriminatiemeldingen uit deze regio's. Gerapporteerd wordt over de omvang, locatie en frequentie van de meldingen. Daarnaast worden de aard van discriminatie toegelicht, de gronden waarop gediscrimineerd wordt en de maatschappelijke terreinen waarop discriminatie speelt.

 

Daarbij moet een aantal punten in overweging worden genomen. Ten eerste kunnen discriminatiemeldingen nooit een volledig beeld geven van de omvang en aard van discriminatie. Het zegt alleen iets over het gemelde aantal zaken, waarbij algemeen erkend wordt dat slechts een deel van wat zich in werkelijkheid afspeelt bij een antidiscriminatievoorziening wordt gemeld.

 

Ten tweede een opmerking over de registratie. De antidiscriminatievoorzieningen zijn op 1 januari 2012 overgegaan op een nieuw registratieprogramma. Door deze veranderingen zien sommige tabellen er dit jaar anders uit dan u van ons gewend bent. De aangepaste registratie verhindert dit jaar ook enkele vergelijkingsmogelijkheden met voorgaande jaren. Voorts heeft de wijze van registratie een klein effect op de aantallen. Voorheen waren de aantallen exclusief gebaseerd op de zaken die bij de regionale kantoren van RADAR waren gemeld en geregistreerd. Dit jaar dient de landelijke database als uitgangspunt en zijn de aantallen gebaseerd op alle meldingen, ook afkomstig uit andere regio’s elders uit het land; mogelijk met een lichte stijging van de klachten tot gevolg.

 

Discriminatie: Hoe vaak?

Tabel 1 laat het aantal discriminatiemeldingen uit het RADAR-werkgebied zien: 873 meldingen. Deze cijfers wijzen op een stijging van het aantal klachten vooral terug te zien in Rotterdam-Rijnmond.


Tabel 1 Aantal meldingen RADAR 2008-2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

Aantal klachten in 2012

94

233

486

60

873

Aantal klachten in 2011

71[1]

222

416

58

767

Aantal klachten in 2010

-

285

526

93

904

Aantal klachten in 2009

-

298

535

100

933

Aantal klachten in 2008

-

155

379

45

579

           

 
Discriminatie: Vanwege?

Mensen kunnen op uiteenlopende gronden worden gediscrimineerd. RADAR behandelt twaalf verschillende wettelijk vastgelegde discriminatiegronden. In 2012 gaan de meeste meldingen over discriminatie op grond van etniciteit. Dit is sinds jaren de discriminatiegrond waarover de meeste meldingen worden gedaan. De afgelopen jaren hadden tussen de 40 en 50 procent van alle meldingen betrekking op deze grond. Ook in 2012 heeft 49 procent van de meldingen betrekking op etnische discriminatie. Hierbij valt op dat vooral in de twee Brabantse regio's rassendiscriminatie een verhoudingsgewijs lager aandeel van de discriminatieklachten uitmaakt. In Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid ligt het aandeel van discriminatie wegens etniciteit iets hoger.

 

Antisemitisme is volgens de wet (zowel strafrecht als civiel recht) geen aparte discriminatiegrond en wordt niet meer apart geregistreerd in het klachtenregistratieprogramma. Voor het fenomeen blijft echter aandacht. Klachten over antisemitisme worden vanaf 2012 geregistreerd onder godsdienstdiscriminatie als ze betrekking hebben op discriminatie wegens het joodse geloof of onder rassendiscriminatie als ze gaan over discriminatie van het Joodse volk.

 

Discriminatie wegens leeftijd vormt met 11 procent een steeds groter wordend aandeel, waarbij vooral in Brabant-Noord opvallend veel meldingen op deze grond binnenkomen (20 procent van alle meldingen). Ook discriminatie wegens handicap maakt met zeven procent een aanzienlijk deel uit van de meldingen, waarbij het percentage afhankelijk van de regio tussen de drie procent in Brabant-Noord en de tien procent in Zuid-Holland-Zuid schommelt. Ongeoorloofd onderscheid naar sekse is in acht procent van de gevallen onderwerp van melding. Voor godsdienst en voor seksuele gerichtheid is dat in 2012 vijf procent.

 

Opvallend is het met vier procent in vergelijking met voorgaande jaren relatief hoge aandeel van discriminatie wegens nationaliteit in 2012. Vooral in Midden-en West-Brabant hebben met zeven procent verhoudingsgewijs veel zaken betrekking op deze grond. Een mogelijke verklaring voor de toename is de commotie omtrent het PVV-meldpunt voor overlast van Oost-Europeanen. In de later dit jaar te verschijnen Feitenkaarten zal daar nader op in worden gegaan.
Tot slot hebben aanzienlijk veel meldingen betrekking op ongelijke behandeling wegens 'niet-wettelijke gronden'. Deze categorie laat met 11 procent wel een daling ten opzichte van 2011 zien (17 procent). Het gaat om meldingen van mensen die zich vanwege bijvoorbeeld uiterlijke kenmerken of sociale positie benadeeld voelen.

 

Tabel 2 Aantal meldingen naar discriminatiegrond 2012

Discriminatiegrond

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Ras

41

110

274

30

455

49%

Godsdienst

3

12

27

3

45

5%

Levensovertuiging

0

1

0

0

1

0%

Politieke gezindheid

0

0

0

0

0

0%

Geslacht

7

15

46

6

74

8%

Seksuele gerichtheid

7

12

23

2

44

5%

Leeftijd

20

29

52

3

104

11%

Handicap/chronische ziekte

3

21

33

6

63

7%

Burgerlijke staat

0

1

2

0

3

0%

Arbeidsduur (fulltime/parttime)

0

0

0

0

0

0%

Arbeidscontract (bepaalde/onbepaalde tijd)

0

0

0

0

0

0%

Nationaliteit

3

18

8

4

33

4%

Niet-wettelijke gronden

15

33

50

6

104

11%

Totaal

99

252

515

60

926

100%


Discriminatie: Hoe?

Discriminatie kent verschillende uitingsvormen. In 2012 gaat ruim 66 procent van de meldingen over omstreden behandeling, waarbij bijvoorbeeld een bepaalde groep wordt uitgesloten van een dienst of de toegang wordt geweigerd. 27 procent van de meldingen gaat over vijandige bejegening, hierbij gaat het bijvoorbeeld om discriminatoire belediging. 21 maal werd melding gemaakt van geweldsincidenten; hierbij gaat het vooral om klachten van mishandeling. Een klein deel van de meldingen gaat over discriminatoire bedreiging (14 klachten).

 

RADAR registreerde 25 meldingen van andere vormen van discriminatie zoals bijvoorbeeld klachten over roddels, negeren, onbeschofte of neerbuigende behandeling, beschuldigingen of smaad.

  

Tabel 3 Aantal meldingen naar de aard van discriminatie 2012


Aard van discriminatie[2]

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Vijandige bejegening

20

74

137

12

243

27%

Omstreden behandeling

71

150

324

47

592

66%

Bedreiging

0

3

10

1

14

2%

Geweld

4

3

13

1

21

2%

Overig

2

7

16

0

25

3%

 Totaal

97

237

500

61

895

100%



Discriminatie: Op welke domeinen?

Discriminatie kan zich op verschillende plekken in de maatschappij manifesteren. Over discriminatie op de arbeidsmarkt wordt met 28 procent het meest frequent melding gedaan. Andere maatschappelijke terreinen waarover relatief veel meldingen binnenkomen zijn voorzieningen van overheidszijde geregeld (collectieve voorzieningen) en commerciële dienstverlening. In 2012 kwamen net als vorig jaar veel meldingen binnen over de racistische uitstraling van ‘Zwarte Piet’. Deze meldingen zijn samen met de klachten over het PVV-meldpunt voor overlast door Oost-Europeanen verantwoordelijk voor de forse stijging van het aantal meldingen over publieke en politieke opinie. Andere categorieën waarover RADAR verhoudingsgewijs veel meldingen ontving zijn horecadiscriminatie (8 procent), discriminatie in het onderwijs (6 procent) en discriminatie in de woonomgeving oftewel de buurt of wijk (6 procent).


 Tabel 4 Aantal meldingen naar maatschappelijk terrein 2012

 

Maatschappelijk terrein[3]

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Arbeidsmarkt

30

66

138

15

249

28%

Buurt/wijk

5

14

33

2

54

6%

Commerciële dienstverlening

9

18

49

9

85

9%

Collectieve voorziening

15

34

42

7

98

11%

Horeca

10

17

42

5

74

8%

Huisvesting

1

14

17

2

34

4%

Media en reclame

0

5

13

2

20

2%

Onderwijs

4

10

32

4

50

6%

Politie/Vreemdelingendienst/OM

6

8

22

3

39

4%

Publieke en politieke opinie

3

23

50

2

78

9%

Sport en recreatie

7

5

10

5

27

3%

Openbare ruimte

5

11

17

3

36

4%

Privésfeer

2

6

7

0

15

2%

Overig

0

5

26

1

32

4%

Totaal

97

236

498

60

891

100%


Discriminatie: En dan?

In tabel 5 zijn de verschillende wijzen van klachtbehandeling opgenomen die in de loop van 2012 zijn toegepast. In bijna een derde van de gevallen werd volstaan met een 'registratie' van het voorval. In deze gevallen geeft RADAR meestal een korte reactie, maar worden de klachten niet verder in behandeling genomen omdat de klachtindiener dit niet wenst of omdat het discriminatieaspect onduidelijk is of zelfs ontbreekt. In 45 procent van de klachten hebben de klachtindieners uitgebreid advies/informatie gekregen, maar was er geen verdere ondersteuning nodig. Bij 11 procent van de klachten vond een doorverwijzing plaats naar een andere organisatie (advocatuur, klachtencommissies etc.) die de belangen van de cliënt doeltreffender kon behartigen. RADAR bemiddelde 46 keer actief tussen de klachtindiener en wederpartij. In eveneens vijf procent van de gevallen heeft RADAR ingezet op een structurele beleidsverandering om discriminatie ook in toekomst te voorkomen. In 19 gevallen heeft RADAR de klachtindiener bijgestaan in een procedure tegen de wederpartij, bijvoorbeeld een straf- of civielrechtelijke zaak of een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens. RADAR startte 11 keer eigen onderzoek, bijvoorbeeld een praktijktest om discriminatie aan te tonen. Ten slotte is bij 17 zaken gekozen voor een andere voor het individuele geval geschiktere vorm van klachtbehandeling.

Tabel 5 Aantal meldingen naar wijze van klachtbehandeling 2012

Klachtbehandeling[4]

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Registratie

45

63

135

12

255

29%

Advies/informatie

36

98

248

22

404

45%

Beïnvloeding beleid

3

7

35

1

46

5%

Bemiddeling

8

19

8

5

40

5%

Bijstaan in procedures

6

7

3

3

19

2%

Doorverwijzing

6

31

54

9

100

11%

Eigen onderzoek ADV

0

0

11

0

11

1%

Overig

0

8

9

0

17

2%

Totaal

104

233

503

52

892

100%

 

Discriminatie: Oordeel?

Tabel 6 bevat de oordelen die RADAR na afsluiting van een klacht heeft gegeven aan de aantoonbaarheid van het discriminatieaspect. De aantallen in deze tabellen verschillen van de totalen die eerder werden getoond omdat nu alleen afgesloten dossiers meegenomen zijn in de telling. In de helft van de afgesloten zaken heeft RADAR geen oordeel gegeven. Het gaat hierbij om zaken waarbij de ondersteuning van RADAR is stopgezet voordat er door het toepassen van hoor- en wederhoor of het opstarten van een procedure verdere bewijzen konden worden verzameld. Hierdoor kan het discriminatieaspect niet worden aangetoond, maar ook niet worden uitgesloten.

In 130 gevallen heeft RADAR na het toepassen van hoor- en wederhoor een vermoeden van discriminatie, maar is dit discriminatieaspect niet onomstotelijk aangetoond door een uitspraak van een rechter, het College voor de Rechten van de Mens of door jurisprudentie. In 70 gevallen komt RADAR door bestaande jurisprudentie of door uitspraken van een bevoegde instantie over de zaak wel tot de conclusie dat er sprake is van discriminatie. Bij 19 procent van alle zaken is er geen sprake van discriminatie. Dit zijn voor een groot deel zaken over niet-wettelijke gronden. In andere gevallen heeft een klachtindiener wel het vermoeden dat hij gediscrimineerd werd wegens een van de wettelijk vastgelegde discriminatiegronden, maar is dit achteraf toch niet het geval.

 

Ten slotte zijn er 39 zaken waarbij RADAR niet onomstotelijk kan stellen dat er geen sprake is van discriminatie, maar heeft RADAR wel het vermoeden van geen discriminatie. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om zaken waarbij hoor- en wederhoor werd toegepast en de wederpartij aannemelijk kan maken dat er geen sprake was van discriminatie zonder dat dit met zekerheid bewezen kan worden.

Tabel 6 Aantal meldingen naar beoordeling 2012

Beoordeling

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Sprake van discriminatie

9

13

46

2

70

9%

Geen sprake van discriminatie

17

33

91

9

150

19%

Vermoeden van discriminatie

15

43

72

0

130

17%

Vermoeden geen discriminatie

4

15

19

1

39

5%

Geen oordeel

36

103

223

34

396

50%

Totaal

81

207

451

46

785

100%

 


Discriminatie: Waar?

In tabel 7 zijn de meldingen naar plaats van het voorval opgesplitst. In alle regio's deed een duidelijke meerderheid van alle zaken zich voor in de eigen regio. Slechts zeven procent van de meldingen deed zich voor in een andere regio dan de woonplaats (regio) van de melder.
In tabel 8, 9, 10 en 11 staan respectievelijk de meldingen per gemeente in de regio's Brabant-Noord, Midden- en West-Brabant, Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid.

Tabel 7 Aantal meldingen naar plaats voorval 2012

Plaats voorval

2012

 

BN

MWB

RR

ZHZ

Totaal

%

Binnen de regio

86

219

453

52

810

93%

Buiten de regio

8

14

33

8

63

7%

Totaal

94

233

486

60

873

100%

 

 

 

Komende publicaties: Jaarbericht en Feitenkaarten per regio

Dit webdossier is een beknopt cijfermatig jaaroverzicht op hoofdlijnen waarin kort een aantal in 2012 waargenomen trends worden genoemd. In februari ontvangen alle gemeenten die bij RADAR zijn aangesloten een overzicht van de meldingen uit hun eigen gemeente.
In het voorjaar verschijnt het Jaarbericht van RADAR, met daarin niet alleen aandacht voor de cijfers, maar juist ook voor de activiteiten die RADAR in 2012 ontplooide om discriminatie te voorkomen en te bestrijden. Kort daarop kunt u de digitale Feitenkaarten per regio tegemoet zien, waarin en detail wordt ingegaan op de meldingen van discriminatie in 2012.

 

 



[1] RADAR is sinds 01.04.2011 werkzaam als antidiscriminatievoorziening in de regio Brabant-Noord

[2] Vanaf 2012 is er sprake van dubbeltellingen: als bij een gemelde discriminatiezaak sprake is van verschillende vormen van discriminatie worden deze allemaal bijgehouden

[3] Vanaf 2012 is er sprake van dubbeltellingen: als bij een gemelde discriminatiezaak sprake is van verschillende maatschappelijke terreinen worden deze allemaal bijgehouden

[4] Vanaf 2012 is er sprake van dubbeltellingen: als bij een gemelde discriminatiezaak sprake is van meerdere toegepaste klachtbehandelingsmethodieken worden deze nu allemaal bijgehouden

  • Zoeken

Naar boven