Bescherm de rechtsstaat en onze vrijheden

 

In 1927 moest een man voor de Rotterdamse politierechter verschijnen omdat hij iemand had geslagen, die hem voortdurend uitmaakte voor Zwarte Piet. In 1939 sommeerde een Sittardse moeder een onderwijzer de tram te verlaten omdat haar zoontje moest huilen “toen hij deze Zwarte Piet zag.” [1] Maatschappelijk namen de spanningen rond ‘het fenomeen Zwarte Piet’ regelmatig toe. Maar negentig jaar later is dit in overtreffende trap het geval.

 

Racistische verwensingen

Vorig en dit jaar, maar zeker in het afgelopen weekend, is de escalatieladder van de maatschappelijke spanningen met enkele treden uitgebreid. In deze gepolariseerde situatie wordt het onderwerp van debat nadrukkelijk gebruikt door groepen mensen om de rechtsstaat met voeten te treden. Schijnbaar of vermeend sociaal (onderling) en institutioneel (tegen de instanties) wantrouwen wordt door hen verder geleid naar een legitimiteitsbreuk met deze rechtsstaat. Het recht op demonstratie en meningsuiting wordt geblokkeerd op snelwegen en gewelddadig bejegend op stadspleinen. Onder het mom van schijnbaar inhoudelijke motieven worden dreigende racistische en seksistische verwensingen en kreten uitgebraakt in de richting van legitieme demonstranten, wat doet vermoeden dat hier geheel andere motieven achter schuilgaan.

 

Keus tussen twee kampen

Maatschappelijke spanningen en polarisatie doen zich altijd voor. Maar zij worden gevaarlijk als scheidslijnen tussen groepen in toenemende mate verharden en het doen lijken dat een ieder alleen nog de keus heeft tussen twee kampen. Escalatie wordt dan vaak veroorzaakt doordat publiekelijk extremistisch gedachtengoed – al dan niet in georganiseerd verband - hiermee aan de haal gaat. Met hooligans die zich presenteren als vertolker van de spontane volkswoede. Het ontmenselijken van ‘de tegenstander’ en het negeren of zelfs plattrappen van de staatsrechtelijke orde en veiligheid maken de weg vrij voor geweld en haat. De geschiedenis leert dat eerst minderheden hiervan de dupe worden, maar uiteindelijk iedereen. Dit schreeuwt om een duidelijke standpuntbepaling van iedereen ter bescherming van die rechtsstaat en vrijheden – los van je mening in het inhoudelijke debat.

Foto: Anti-pietdemonstranten in Eindhoven worden bekogeld met eieren en blikjes (fotograaf Bert Jansen).

  • Zoeken

Naar boven